Een dramatische monoloog is een gedicht waarin één spreker zich richt tot een stille luisteraar, waarbij hij of zij het personage en de situatie onthult. De spreker is niet de dichter, maar een verzonnen personage.

Robert Browning perfectioneerde de vorm in gedichten als "My Last Duchess" en "The Bishop Orders His Tomb". De hertog van Ferrara onthult, terwijl hij een portret laat zien, onbedoeld zijn jaloezie en mogelijke moord op zijn voormalige vrouw. De lezer destilleert de waarheid uit wat de spreker zegt en uit wat hij over zichzelf niet ziet. De impliciete reacties van de zwijgende toehoorder geven de dramatiek verder vorm.

Dramatische monologen combineren de intensiteit van lyriek met de karaktertekening van drama. Ze nodigen uit tot psychologische analyse en leggen vaak zelfbedrog, ijdelheid of morele blindheid bloot. Moderne dichters hebben de vorm steeds verder aangepast aan een breed scala aan stemmen en situaties. De belangrijkste vereiste blijft een onderscheidende spreker wiens woorden meer effect hebben dan de spreker zelf beoogt.

Een enkele stem die spreekt in een specifieke situatie en die, door te spreken, meer onthult dan ze bedoelt – dat is de dramatische monoloog.