Straf is een consequentie die de kans verkleint dat het gedrag dat erop volgt zich opnieuw voordoet. Net als bekrachtiging kan straf positief zijn – het toevoegen van een onaangename prikkel, zoals een berisping – of negatief – het wegnemen van een aangename prikkel, zoals het afnemen van privileges.

Straf verschilt van negatieve bekrachtiging, waarbij ook een onaangename prikkel wordt gebruikt, maar die prikkel wordt weggenomen om het gewenste gedrag te versterken. Straf kan gedrag snel onderdrukken, maar heeft nadelen: het leert geen gewenst alternatief aan, kan angst en agressie veroorzaken en de effecten kunnen tijdelijk zijn. Straf werkt het beste wanneer het direct, consequent en in combinatie met duidelijke instructies voor gewenst gedrag wordt toegepast.

Belangrijkste punten

• Vermindert het gedrag dat het volgt
• Positieve straf voegt een aversieve stimulus toe.
• Negatieve straf ontneemt een prettige prikkel.
• Het beste te gebruiken in combinatie met versterking van alternatieven.