Een politieke orde waarin het staatshoofd geen monarch is en de uiteindelijke macht bij het volk ligt via vertegenwoordiging, is een republiek. Ambtenaren bekleden hun ambt door verkiezing of benoeming volgens de wet, in plaats van door erfelijk recht.

Republieken variëren van liberale democratieën met sterke rechtenbescherming tot autoritaire systemen die republikeinse vormen behouden zonder competitieve verkiezingen. De republikeinse traditie benadrukt burgerlijke deugdzaamheid, de rechtsstaat en verzet tegen willekeurige persoonlijke machtsuitoefening. Gemengde grondwetten die een evenwicht bieden tussen populaire, aristocratische en uitvoerende elementen worden al lange tijd geassocieerd met republikeinse stabiliteit.

De meeste hedendaagse staten noemen zichzelf republieken. Dat label alleen garandeert echter geen vrijheid of goed bestuur; de kwaliteit van de instellingen en de politieke cultuur bepalen de uitkomst. Binnen het republikeinse gedachtegoed woedt nog steeds een debat over het beste institutionele ontwerp om vrijheid en het algemeen belang te waarborgen.

• Staat zonder erfelijke monarch
• De macht berust bij het volk, via vertegenwoordiging.
• Benadrukt de wet boven persoonlijke heerschappij.
• De vorm varieert van democratisch tot autoritair.