De interactie tussen mens en milieu beschrijft hoe mensen zich aanpassen aan, veranderen en afhankelijk zijn van hun natuurlijke omgeving. Het is een van de vijf thema's van de geografie. Mensen vormen het milieu. Het milieu vormt de mens. De relatie is wederzijds. En complex.

Adaptatie is het veranderen van gedrag om zich aan te passen aan de omgeving. Mensen in koude klimaten dragen warme kleding. Mensen in woestijnen bouwen dikke muren. Modificatie is het veranderen van de omgeving om aan menselijke behoeften te voldoen. Mensen bouwen dammen, kappen bossen en leggen wegen aan. Afhankelijkheid is het vertrouwen op de omgeving voor hulpbronnen. Mensen hebben water, voedsel en energie nodig. De omgeving voorziet daarin.

Voorbeelden van interactie tussen mens en milieu

• Het aanleggen van terrassen voor landbouw op steile hellingen.
• Irrigatie gebruiken om gewassen te verbouwen in droge gebieden.
• Het bouwen van zeeweringen ter bescherming tegen de stijgende zeespiegel.
• Het winnen van mineralen uit de aarde.
• Het afdammen van rivieren voor de opwekking van waterkracht.

De interactie tussen mens en milieu is niet altijd positief. Veranderingen kunnen het milieu schaden. Ontbossing veroorzaakt erosie. Dammen verstoren ecosystemen. Mijnbouw vervuilt het water. Klimaatverandering is daarvan het ultieme voorbeeld. Mensen veranderen de atmosfeer. De atmosfeer verandert het klimaat. Het klimaat beïnvloedt de mens. Deze vicieuze cirkel is wereldwijd. Dit thema staat centraal in de geografie. Het staat ook centraal in duurzaamheid. De uitdaging is om in de menselijke behoeften te voorzien zonder het milieu te vernietigen. Dat vereist inzicht in deze interactie. Het vereist evenwicht. Het vereist vooruitziendheid. De interactie tussen mens en milieu is geen keuze. Het is een feit. Mensen maken deel uit van de natuur. Ze geven er vorm aan. Ze worden erdoor gevormd. De vraag is hoe we er op een verstandige manier vorm aan kunnen geven.