Havanın yaklaşık %78'ini azot oluşturur, ancak çoğu organizma onu doğrudan kullanamaz. Azot döngüsü, bu elementi atmosfer, toprak, su ve canlılar arasında hareket ettirerek bitkilerin ve hayvanların kullanabileceği formlara dönüştürür. İşin büyük kısmını bakteriler yapar. Toprakta serbest yaşayan veya baklagil köklerindeki nodüllerde bulunan azot sabitleyici bakteriler, atmosferik azotu amonyağa dönüştürür. Diğer bakteriler amonyağı bitkilerin emdiği nitratlara dönüştürür. Hayvanlar, bitkileri veya diğer hayvanları yiyerek azot alırlar. Organizmalar öldüğünde, ayrıştırıcılar dokularını parçalayarak azotu toprağa geri salarlar.

İnsan faaliyetleri, çevreye giren azot miktarını iki katına çıkardı. Gübre üretimi ve fosil yakıtların yakılması, reaktif azot bileşiklerini serbest bırakır. Bunlar su yollarına karışarak alg patlamalarına ve ölü bölgelere neden olabilir. Ayrıca güçlü bir sera gazı olan azot oksit de oluşturabilirler. Azot döngüsünü yönetmek, azotun gıda üretimi için hayati önem taşıması nedeniyle en zorlu çevresel sorunlardan biridir. Amaç onu ortadan kaldırmak değil, daha verimli kullanmaktır.

Önemli adımlar

• Sabitleme: Azot gazı amonyağa dönüştürülür.
• Nitrifikasyon: Amonyağın nitratlara dönüştürülmesi.
• Özümleme: Bitkiler ve hayvanlar azotu alırlar.
• Denitrifikasyon: nitratların tekrar azot gazına dönüştürülmesi.

Azot döngüsü görünmez ancak hayati önem taşır. Vücudunuzdaki her protein, bu döngüden birçok kez geçmiş azot içerir.