Społeczeństwo bezklasowe, w którym środki produkcji są wspólną własnością, a dystrybucja podąża za potrzebami, jest deklarowanym celem komunizmu. Jako ruch polityczny i ideologia rządząca, komunizm przybrał konkretną formę w państwach monopartyjnych, które twierdziły, że budują taką przyszłość.

Teoria marksistowska dostarczyła fundamentów analitycznych: historia jako walka klas, kapitalizm jako konieczny, ale przejściowy etap, a rewolucja proletariacka jako droga naprzód. Partie komunistyczne XX wieku przejęły władzę w Rosji, Chinach i innych krajach, wprowadzając scentralizowane planowanie, tłumiąc opozycję polityczną i rozszerzając własność państwową. Rezultaty wahały się od gwałtownej industrializacji po głód, czystki, a ostatecznie reformy lub upadek.

Współczesne partie komunistyczne u władzy często wprowadzały mechanizmy rynkowe, zachowując jednocześnie monopol polityczny. Pierwotna wizja społeczeństwa bezpaństwowego i bezklasowego pozostaje niezrealizowana. Debaty na temat przeszłości komunizmu nadal kształtują lewicową politykę i pamięć historyczną w wielu krajach.

• Popiera wspólną własność i społeczeństwo bezklasowe
• Historycznie powiązany z rządami i planowaniem jednopartyjnym
• Opierał się na marksistowskiej analizie klasy i kapitalizmu
• Praktyka znacznie odbiegała od pierwotnej teorii