Problem tramwajowy to etyczny eksperyment myślowy polegający na poświęceniu jednego, aby uratować wiele innych. Pędzący tramwaj jedzie po torach. Pięć osób jest przywiązanych do torów. Stoisz obok zwrotnicy. Jeśli pociągniesz za zwrotnicę, tramwaj zmieni tor. Do tego toru przywiązana jest jedna osoba. Czy pociągniesz za zwrotnicę? Większość ludzi odpowiada twierdząco. Zabij jedną osobę, aby uratować pięć.

Problem został przedstawiony przez Philippę Foot w 1967 roku. Ma wiele wariantów. Wariant z kładką dla pieszych pyta, czy zepchnąłbyś grubego mężczyznę z mostu, aby zatrzymać tramwaj. Większość ludzi odpowiada, że ​​nie. Oba scenariusze są strukturalnie podobne. Jedna śmierć, aby uratować pięć. Ale intuicje są różne. Przesunięcie przełącznika jest bezosobowe. Zepchnięcie mężczyzny jest osobiste. Problem tramwajowy bada tę różnicę.

Wariacje problemu tramwajowego

• Standard: pociągnij za przełącznik, przekieruj wózek.
• Kładka dla pieszych: popchnij mężczyznę, aby zatrzymał tramwaj.
• Pętla: zmieniony tramwaj wraca do piątki.
• Gruby mężczyzna: użyj ciała grubego mężczyzny, aby zablokować wózek.
• Przeszczep: zabij jednego zdrowego pacjenta, aby uratować pięciu chorych.

Problem tramwajowy jest wykorzystywany w etyce, psychologii i neuronauce. Testuje intuicje moralne. Ujawnia, czy ludzie są konsekwencjalistami, czy deontologami. Konsekwencjaliści koncentrują się na rezultatach. To oni naciskają na przełącznik. Deontolodzy koncentrują się na regułach. Nie naciskają na człowieka. Problem ten nie ma jednej odpowiedzi. Jest narzędziem do zgłębiania rozumowania moralnego. Jest również zjawiskiem kulturowym. Pojawia się w książkach, filmach i grach wideo. To prosty scenariusz z nieskończonymi wariantami. Pyta: co jest słuszne? Odpowiedź zależy od twojej etyki. Problem tramwajowy nie mówi ci, co robić. Pokazuje ci, w co wierzysz.