Expliciet geheugen is het bewust en opzettelijk herinneren van feiten, gebeurtenissen en ervaringen. Het is de vorm van geheugen die je kunt verklaren en bespreken – vandaar de andere naam, declaratief geheugen.

Er bestaan ​​twee belangrijke onderverdelingen. Het semantisch geheugen slaat algemene kennis op: de hoofdstad van Frankrijk, de betekenis van woorden, de regels van de rekenkunde. Het episodisch geheugen slaat persoonlijke ervaringen op die gekoppeld zijn aan specifieke tijden en plaatsen: wat je als ontbijt hebt gegeten, de eerste schooldag, een gesprek van vorige week. Beide zijn sterk afhankelijk van de mediale temporale kwab, met name de hippocampus, voor de vorming van nieuwe herinneringen. Eenmaal geconsolideerd, kunnen ze met wisselende mate van moeite en levendigheid worden opgeroepen.

Expliciet geheugen is wat getest wordt door vrije herinnering, gestuurde herinnering en herkenningstaken. Het is gevoelig voor veroudering, bepaalde vormen van geheugenverlies en het verstrijken van de tijd. Toch is het ook zeer flexibel: feiten en gebeurtenissen kunnen worden gecombineerd, verbeeld en gebruikt om toekomstige acties te plannen.

Wanneer je bewust in je geheugen zoekt naar een naam of een datum, maak je gebruik van expliciet geheugen.