De sluier van onwetendheid is John Rawls' methode om rechtvaardigheid in de samenleving te waarborgen. Stel je voor dat je een samenleving ontwerpt. Je weet niet welke positie je zult innemen. Je weet niet of je rijk of arm, gezond of ziek, getalenteerd of gewoon zult zijn. Je kiest de regels achter een sluier van onwetendheid. Je weet niet wie je zult zijn. Dus kies je regels die voor iedereen eerlijk zijn. Misschien ben jij wel de slechtst bedeelde. Je wilt dat de regels jou beschermen.

Rawls introduceerde de sluier van onwetendheid in zijn boek A Theory of Justice uit 1971. Het is een gedachte-experiment dat onpartijdigheid waarborgt. Als je je plaats niet kent, zul je de regels niet naar je eigen hand zetten. Je zult rechtvaardigheid als billijkheid kiezen. Rawls betoogde dat er twee principes zouden worden gekozen. Ten eerste, gelijke fundamentele vrijheden voor iedereen. Ten tweede, sociale en economische ongelijkheden zijn alleen gerechtvaardigd als ze de minst bevoordeelden ten goede komen.

Principes van de sluier van onwetendheid

• Gelijke fundamentele vrijheden voor iedereen.
• Eerlijke gelijke kansen.
• Verschilprincipe: ongelijkheden komen de minst bevoordeelden ten goede.
• Onpartijdigheid: regels kiezen zonder je eigen positie te kennen.
• Rechtvaardigheid: het resultaat van een eerlijke procedure.

De sluier van onwetendheid is invloedrijk. Hij wordt gebruikt in de politieke filosofie, ethiek en economie. Het is een toetssteen voor rechtvaardigheid. Als een regel achter de sluier eerlijk lijkt, is hij rechtvaardig. Als hij alleen de rijken bevoordeelt, is hij onrechtvaardig. De sluier van onwetendheid vertelt je niet wat rechtvaardigheid is. Hij vertelt je hoe je die kunt vinden. Hij verwijdert vooroordelen. Hij dwingt je om het worstcasescenario te overwegen. Het is een krachtig idee. Het is ook controversieel. Sommigen zeggen dat het te abstract is. Anderen zeggen dat het gemeenschap en traditie negeert. Maar het blijft een centraal concept in debatten over rechtvaardigheid. Het stelt de vraag: wat zou je kiezen als je niet wist wie je zou zijn? Het antwoord is rechtvaardigheid.