Anagnorisis is het moment in een drama of verhaal waarop een personage een cruciale ontdekking doet – vaak over identiteit, relaties of de ware aard van een situatie. Aristoteles beschouwde het als een sleutelelement van complexe tragedies.

In Oedipus Rex komt het besef wanneer Oedipus eindelijk begrijpt dat hijzelf de moordenaar is die hij zocht en dat zijn vrouw zijn moeder is. Deze ontdekking zet zijn begrip van alles wat eraan vooraf is gegaan op zijn kop en stuwt de gebeurtenissen naar een catastrofe. Vergelijkbare momenten komen voor in komedies en moderne fictie, hoewel de gevolgen daar minder fataal kunnen zijn. Het besef kan geleidelijk of plotseling komen; wat telt is dat het de relatie van het personage tot de wereld van het verhaal verandert.

Anagnorisis wordt vaak gecombineerd met peripeteia, de ommekeer van het lot. Samen vormen ze het emotionele keerpunt in veel verhalen. Dit procédé blijft effectief omdat het publiek de overgang van onwetendheid naar kennis van het personage meemaakt en de prijs voelt die die kennis met zich meebrengt.

Wanneer de schellen van een personage afvallen en de waarheid aan het licht komt, heeft het verhaal zijn anagnorisis bereikt.