Charles Darwin en Alfred Russel Wallace beschreven natuurlijke selectie in 1858. Het idee is eenvoudig. Individuen in een populatie variëren. Sommige variaties helpen hen beter te overleven en zich voort te planten dan andere. Die individuen geven hun eigenschappen door aan meer nakomelingen. Over generaties heen worden de nuttige eigenschappen steeds algemener. Het proces is niet willekeurig. Mutatie creëert variatie willekeurig, maar selectie is een filter dat datgene bevoordeelt wat werkt in een bepaalde omgeving.

Natuurlijke selectie kent verschillende vormen. Directionele selectie stuurt een eigenschap in één richting, zoals een grotere snavel tijdens een droogte. Stabiliserende selectie bevoordeelt het gemiddelde en elimineert extremen, zoals het geboortegewicht van de mens. Disruptieve selectie bevoordeelt beide extremen boven het midden, wat een populatie kan splitsen. Seksuele selectie is een speciaal geval, gedreven door partnerkeuze of concurrentie om partners. Pauwenstaarten en hertengeweien zijn geëvolueerd door seksuele selectie, zelfs als ze de overleving bemoeilijken.

Vereisten voor natuurlijke selectie

• Variatie in eigenschappen binnen een populatie.
• Erfelijkheid: eigenschappen moeten worden doorgegeven.
• Verschillen in overleving of voortplanting.
• Tijd: verandering accumuleert over generaties.

Natuurlijke selectie plant niet vooruit. Het reageert op de huidige omstandigheden. Een eigenschap die in een bepaald tijdperk nuttig was, kan een nadeel worden wanneer de omgeving verandert.