Transhumantie is de seizoensgebonden verplaatsing van vee tussen vaste zomer- en winterweiden. In tegenstelling tot volledig nomadisme, kent transhumantie een vaste basis. Herders trekken in de zomer met hun dieren naar hooggelegen bergweiden en brengen ze in de winter naar beschutte valleien. De routes zijn traditioneel en worden vaak generaties lang gevolgd. In de Alpen, Spanje en het Midden-Oosten heeft transhumantie eeuwenlang het landschap en de cultuur gevormd.

De praktijk vereist coördinatie. Families of dorpen wisselen elkaar af met het sturen van herders met de dieren. Vrouwen en kinderen blijven vaak achter om de gewassen en het huishouden te beheren. Transhumantie staat onder druk vanuit verschillende richtingen: hekken, wegen, stedelijke ontwikkeling en klimaatverandering. Wanneer weidegronden versnipperd raken, kunnen herders zich niet verplaatsen. Sommige gemeenschappen hebben de praktijk opgegeven. Andere hebben zich aangepast door vrachtwagens te gebruiken om dieren te vervoeren en kaas of wol te verkopen aan nichemarkten.

Belangrijkste kenmerken

• Vaste zomer- en winterweiden.
• Seizoensgebonden verplaatsing, geen constant rondtrekken.
• Een thuisbasis die door een deel van de familie wordt onderhouden.
• Traditionele routes die van generatie op generatie zijn doorgegeven.

Transhumantie is geen overblijfsel uit het verleden. Het is een werkend systeem dat de behoeften van dieren in evenwicht brengt met de beperkingen van het milieu.