Chủ nghĩa chính thống là sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản của một tôn giáo. Thuật ngữ này bắt nguồn từ đạo Tin Lành ở Mỹ vào đầu thế kỷ 20. Nó là một phản ứng đối với thần học tự do. "Những nguyên tắc cơ bản" là một loạt các bài luận được xuất bản từ năm 1910 đến năm 1915. Chúng bảo vệ các giáo lý cốt lõi của đức tin: sự ra đời của Chúa Giê-su từ trinh nữ, thần tính của Chúa Kitô, sự chuộc tội thay thế, sự phục sinh thể xác, tính bất khả sai lầm của Kinh Thánh và sự tái lâm của Chúa Giê-su. Những người khẳng định các giáo lý này được gọi là những người theo chủ nghĩa chính thống.

Chủ nghĩa cực đoan không chỉ giới hạn ở Kitô giáo. Còn có chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo, chủ nghĩa cực đoan Hindu, chủ nghĩa cực đoan Do Thái. Chủ nghĩa cực đoan là một hiện tượng toàn cầu. Nó là phản ứng chống lại hiện đại hóa, chủ nghĩa thế tục, và sự thay đổi. Nó tìm cách quay trở lại nền tảng, tìm kiếm sự thuần khiết, sự chắc chắn và việc bảo tồn đức tin. Nó thường mang tính hiếu chiến, ly khai, mang tính chính trị và gây tranh cãi.

Đặc điểm của người theo chủ nghĩa cực đoan

• Tính bất khả sai lầm của Kinh Thánh: Kinh Thánh không có sai sót.
• Phản đối mạnh mẽ chủ nghĩa hiện đại.
• Chủ nghĩa ly khai khỏi thế giới.
• Nhấn mạnh vào các giáo lý cốt lõi.
• Thường xuyên tham gia hoạt động chính trị.

Chủ nghĩa chính thống không phải là một khối thống nhất. Có nhiều hình thức chủ nghĩa chính thống khác nhau. Chúng khác nhau về giáo lý và thực hành. Nhưng chúng có chung một tinh thần. Chúng có chung một nỗi sợ hãi. Chúng sợ mất đi chân lý. Chúng sợ mất đi bản sắc. Chúng sợ mất đi niềm tin. Chúng phản ứng bằng sự chắc chắn. Chúng phản ứng bằng sự chia rẽ. Chúng phản ứng bằng chủ nghĩa quân phiệt. Chủ nghĩa chính thống có thể là một lực lượng tốt. Nó bảo vệ sự chính thống. Nó bảo tồn truyền thống. Nó xây dựng cộng đồng. Nó cũng có thể là một lực lượng gây hại. Nó có thể không khoan dung. Nó có thể gây chia rẽ. Nó có thể bạo lực. Ranh giới giữa niềm tin và chủ nghĩa cực đoan rất mong manh. Chủ nghĩa chính thống đang bước trên ranh giới đó. Nó là một phản ứng trước khủng hoảng. Nó là một sự tìm kiếm sự chắc chắn. Nó là một hiện tượng của con người. Nó chính là chủ nghĩa chính thống.