Ο φονταμενταλισμός είναι η αυστηρή προσήλωση στις βασικές αρχές μιας θρησκείας. Ο όρος προέρχεται από τον αμερικανικό προτεσταντισμό στις αρχές του 20ού αιώνα. Ήταν μια απάντηση στη φιλελεύθερη θεολογία. Τα Βασικά Στοιχεία ήταν μια σειρά δοκιμίων που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 1910 και 1915. Υπερασπίζονταν τα βασικά δόγματα της πίστης. Την παρθενική γέννηση. Τη θεότητα του Χριστού. Την υποκατάστατη εξιλέωση. Την σωματική ανάσταση. Το αλάθητο των γραφών. Τη Δευτέρα Παρουσία. Όσοι επιβεβαίωναν αυτά τα δόγματα ονομάζονταν φονταμενταλιστές.

Ο φονταμενταλισμός δεν περιορίζεται στον Χριστιανισμό. Υπάρχει ο ισλαμικός φονταμενταλισμός. Ο ινδουιστικός φονταμενταλισμός. Ο εβραϊκός φονταμενταλισμός. Ο φονταμενταλισμός είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Είναι μια αντίδραση στη νεωτερικότητα. Είναι μια αντίδραση στην κοσμικότητα. Είναι μια αντίδραση στην αλλαγή. Επιδιώκει την επιστροφή στα θεμέλια. Επιδιώκει την αγνότητα. Επιδιώκει τη βεβαιότητα. Επιδιώκει τη διατήρηση της πίστης. Συχνά είναι μαχητικός. Συχνά είναι αυτονομιστικός. Συχνά είναι πολιτικός. Συχνά είναι αμφιλεγόμενος.

Φονταμενταλιστικά χαρακτηριστικά

• Αλάθητο των γραφών: η Αγία Γραφή είναι χωρίς σφάλματα.
• Αγωνιστική αντίθεση στον μοντερνισμό.
• Απομόνωση από τον κόσμο.
• Έμφαση στις βασικές διδασκαλίες.
• Συχνά πολιτικά ενεργός.

Ο φονταμενταλισμός δεν είναι μονολιθικός. Υπάρχουν πολλοί φονταμενταλισμοί. Διαφέρουν σε δόγματα και πρακτικές. Μοιράζονται ένα κοινό πνεύμα. Μοιράζονται έναν κοινό φόβο. Φοβούνται την απώλεια της αλήθειας. Φοβούνται την απώλεια της ταυτότητας. Φοβούνται την απώλεια της πίστης. Αντιδρούν με βεβαιότητα. Αντιδρούν με διαχωρισμό. Αντιδρούν με μαχητικότητα. Ο φονταμενταλισμός μπορεί να είναι μια δύναμη για το καλό. Υπερασπίζεται την ορθοδοξία. Διατηρεί την παράδοση. Οικοδομεί κοινότητα. Μπορεί επίσης να είναι μια δύναμη για το κακό. Μπορεί να είναι μισαλλόδοξος. Μπορεί να είναι διχαστικός. Μπορεί να είναι βίαιος. Η γραμμή μεταξύ πεποίθησης και εξτρεμισμού είναι λεπτή. Ο φονταμενταλισμός βαδίζει σε αυτή τη γραμμή. Είναι μια απάντηση στην κρίση. Είναι μια αναζήτηση βεβαιότητας. Είναι ένα ανθρώπινο φαινόμενο. Είναι φονταμενταλισμός.