Mệnh đề tổng hợp là một phát biểu mà tính đúng sai của nó phụ thuộc vào các sự kiện. Vị ngữ không nằm trong chủ ngữ. Câu "Tất cả những người độc thân đều không hạnh phúc" là một mệnh đề tổng hợp. Khái niệm "độc thân" không bao gồm "không hạnh phúc". Bạn cần bằng chứng để biết liệu nó có đúng hay không. Phát biểu này bổ sung thông tin về thế giới. Nó không đúng theo định nghĩa.
Thuật ngữ này xuất phát từ Immanuel Kant. Ông phân biệt mệnh đề tổng hợp với mệnh đề phân tích. Mệnh đề phân tích đúng theo nghĩa. Mệnh đề tổng hợp đúng theo thực tế. Câu "Tất cả những người độc thân đều chưa kết hôn" là mệnh đề phân tích. Câu "Tất cả những người độc thân đều bất hạnh" là mệnh đề tổng hợp. Câu đầu tiên đúng theo định nghĩa. Câu thứ hai đòi hỏi sự quan sát.
Ví dụ về đề xuất tổng hợp
- Con mèo đang ở trên tấm thảm.
- Nước sôi ở 100 độ C.
- Một số con thiên nga có màu đen.
- Paris là thủ đô của Pháp.
- Cỏ có màu xanh.
Các mệnh đề tổng hợp mang tính thông tin. Chúng cho bạn biết điều gì đó mà bạn chưa biết. Chúng mang tính ngẫu nhiên. Chúng có thể sai. Con mèo có thể đang ở trên sàn nhà. Nước có thể sôi ở nhiệt độ khác nhau trên một hành tinh khác. Thiên nga đen tồn tại, nhưng chúng cũng có thể không xuất hiện. Các mệnh đề tổng hợp là nền tảng của khoa học và kiến thức thường nhật. Chúng được kiểm chứng bằng kinh nghiệm. Chúng được sửa đổi khi có bằng chứng mới xuất hiện. Chúng không chắc chắn. Chúng có thể xảy ra. Đó là sự đánh đổi. Các mệnh đề phân tích thì chắc chắn nhưng không mang tính thông tin. Các mệnh đề tổng hợp thì mang tính thông tin nhưng không chắc chắn. Kant lập luận rằng một số mệnh đề vừa mang tính tổng hợp vừa mang tính tiên nghiệm. Ông gọi chúng là các mệnh đề tổng hợp tiên nghiệm. Ví dụ bao gồm các chân lý toán học và các nguyên tắc nhân quả. Điều đó gây tranh cãi. Hầu hết các nhà triết học chấp nhận sự phân biệt giữa phân tích và tổng hợp. Nhưng ranh giới vẫn đang được tranh luận. Liệu nước là H2O mang tính phân tích hay tổng hợp? Cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn.
Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.
Leave a comment