Begin met premissen die een conclusie garanderen en je redeneert deductief. Alle mensen zijn sterfelijk. Socrates is een mens. Daarom is Socrates sterfelijk. Als de premissen waar zijn en de vorm geldig, moet de conclusie ook waar zijn. Er is geen ruimte voor waarschijnlijkheid. Deductie is de ruggengraat van logica, wiskunde en formeel bewijs.

Aristoteles was de eerste die deductie systematiseerde, waarbij hij het syllogisme als basisinstrument gebruikte. Een syllogisme bestaat uit twee premissen en een conclusie, zo gerangschikt dat de conclusie noodzakelijkerwijs volgt. Middeleeuwse logici verfijnden het systeem, en moderne logici zoals Frege en Russell ontwikkelden de symbolische logica, die deductieve vormen weergeeft met symbolen en regels. Deductie is waarheidsbehoudend: het kan je niet van ware premissen naar een onware conclusie leiden. Maar het kan geen nieuwe inhoud genereren die verder gaat dan wat de premissen al bevatten. Daarom is deductie krachtig voor bewijsvoering en beperkt voor ontdekking.

Kernconcepten

• Geldigheid. De conclusie volgt noodzakelijkerwijs uit de premissen.
• Deugdelijkheid. Geldig formulier plus werkelijke locatie.
• Syllogisme. Twee premissen en een conclusie.
• Tegenvoorbeeld. Een geval dat een ongeldig formulier laat zien.

Deductie speelt een rol in alledaags redeneren, juridische argumentatie, computerprogrammering en filosofisch bewijs. Wanneer iemand zegt "het volgt logischerwijs", bedoelt hij meestal deductief.