De notenbalk bestaat uit vijf horizontale lijnen en vier tussenruimtes waarop muzieknoten worden geschreven. De verticale positie van een notenkop op de notenbalk geeft de toonhoogte aan, zodra er een sleutel is toegevoegd.

Hulplijnen verlengen de notenbalk naar boven of naar beneden wanneer noten buiten het bereik ervan vallen. Meerdere notenbalken kunnen met accolades of haakjes worden verbonden om systemen te vormen voor klaviermuziek, kamermuziek of volledige partituren. De notenbalk biedt een duidelijk visueel raster dat complexe muziek leesbaar maakt.

De moderne vijflijnige notenbalk is voortgekomen uit eerdere systemen met minder lijnen. De standaardisatie ervan maakte het mogelijk om muziek nauwkeuriger te noteren en breed te verspreiden. Snel en nauwkeurig leren noten lezen op de notenbalk is een van de eerste taken van muzikale geletterdheid.

Zelfs met digitale notatietools blijft de notenbalk het fundamentele visuele raamwerk voor geschreven muziek.