Een plasmide is een klein, circulair DNA-molecuul dat zich onafhankelijk van het bacteriële chromosoom vermenigvuldigt. Bacteriën gebruiken plasmiden om genen te delen, waaronder genen voor antibioticumresistentie. Wetenschappers gebruiken ze als vectoren om genen naar gastcellen te transporteren. Het plasmide is een van de belangrijkste instrumenten in de genetische manipulatie.

Een typisch laboratoriumplasmide heeft verschillende kenmerken. Een replicatie-oorsprong maakt replicatie in de gastheer mogelijk. Een selecteerbare merker, meestal een antibioticumresistentiegen, maakt het mogelijk cellen te identificeren die het plasmide hebben opgenomen. Een multiple cloning site biedt een plaats om het gewenste gen in te voegen. Een promotor zorgt voor de expressie van het ingevoegde gen. Sommige plasmiden bevatten ook tags voor eiwitzuivering of reporters voor visualisatie.

Plasmiden worden gebruikt bij klonen, eiwitexpressie, gentherapie en CRISPR. Ze kunnen zo ontworpen worden dat ze een gen tot expressie brengen in bacteriën, gist, zoogdiercellen of planten. Ze kunnen meerdere genen bevatten. Ze kunnen worden voorzien van induceerbare promotors die de expressie aan- of uitzetten. Door deze veelzijdigheid zijn plasmiden in vrijwel elk moleculair biologisch laboratorium te vinden.

Plasmiden worden ook in de natuur gebruikt. Ze verspreiden antibioticaresistentie tussen bacteriën, wat een groot probleem vormt voor de volksgezondheid. Hetzelfde mechanisme dat ze nuttig maakt in het laboratorium, maakt ze ook gevaarlijk in de kliniek.