Cellen groeien in een schaaltje. Die simpele uitspraak beschrijft een techniek die aan de basis ligt van de moderne biologie. Celkweek is het proces waarbij cellen onder gecontroleerde laboratoriumomstandigheden worden gekweekt. De cellen kunnen bacteriën, gisten, insectencellen of zoogdiercellen zijn. Het kunnen primaire cellen zijn die rechtstreeks uit weefsel zijn genomen, of geïmmortaliseerde cellijnen die zich onbeperkt delen. Ze kunnen worden gekweekt in kleine kolfjes of in bioreactoren van duizend liter.

De omstandigheden zijn belangrijk. Cellen hebben voedingsstoffen nodig: suikers, aminozuren, vitaminen en zouten. Ze hebben de juiste temperatuur nodig, meestal 37 graden Celsius voor zoogdiercellen. Ze hebben de juiste pH-waarde nodig, meestal rond de 7,4. Ze hebben zuurstof nodig, die wordt geleverd via het kweekmedium of in de gasfase. Ze moeten worden beschermd tegen besmetting, daarom vindt celkweek plaats in steriele laminaire stromingskasten, waarbij soms antibiotica aan het medium worden toegevoegd.

Celcultuur heeft vele toepassingen. Het produceert vaccins, antilichamen en andere biologische geneesmiddelen. Het test geneesmiddelen op toxiciteit en werkzaamheid. Het bestudeert hoe cellen reageren op signalen en hoe ziekten zich ontwikkelen. Het kweekt weefsels voor transplantatie. Het is een modelsysteem, een gecontroleerde omgeving waarin variabelen gemanipuleerd kunnen worden.

De techniek kent echter wel beperkingen. Cellen in een kweekbakje gedragen zich anders dan cellen in een lichaam. Ze verliezen hun context, hun buren en hun bloedtoevoer. Een medicijn dat werkt in een celkweek, werkt mogelijk niet bij een patiënt. Celkweek is een beginpunt, niet de definitieve oplossing.