Religies blijven zelden in afgesloten containers bestaan. Wanneer tradities elkaar ontmoeten, sijpelen elementen van de ene traditie vaak door in de andere. Syncretisme is de naam die wordt gegeven aan die vermenging – soms bewust, soms bijna ongemerkt.

Historische voorbeelden zijn overal te vinden. De hellenistische cultuur vermengde de Griekse filosofie met Egyptische en Nabij-Oosterse culten. In Amerika versmolten inheemse gebruiken met katholieke symbolen, wat leidde tot nieuwe vormen van devotie. In Oost-Azië hebben de confucianistische ethiek, de boeddhistische kosmologie en lokale geestenculten lange tijd naast elkaar bestaan ​​in één huishouden. Zelfs binnen de geschiedenis van het christendom en de islam zijn vroegere lokale gebruiken geabsorbeerd en opnieuw geïnterpreteerd.

De term wordt vaak pejoratief gebruikt door degenen die de zuiverheid van een traditie bewaken. Vanuit dat perspectief verdunt syncretisme de openbaring en zorgt het voor verwarring. Anderen beschouwen het als een onvermijdelijk en zelfs creatief proces waarmee religies zich aanpassen aan nieuwe omgevingen en voortbestaan. Antropologen beschouwen het doorgaans als een neutrale beschrijving van culturele verandering in plaats van een theologisch oordeel.

Niet elke mengvorm is even stabiel. Sommige brengen blijvende nieuwe religies voort; andere blijven tijdelijk of oppervlakkig. De doorslaggevende vraag is meestal of de resulterende vorm nog steeds een samenhangende visie op het heilige uitdraagt ​​of slechts een verzameling aantrekkelijke fragmenten is.

Syncretisme herinnert ons eraan dat religieuze grenzen minder strikt zijn dan officiële verklaringen soms doen vermoeden.