Een ritueel is een voorgeschreven reeks symbolische handelingen die in een culturele context worden uitgevoerd. Het volgt een vast script, hoewel dit script ruimte kan laten voor improvisatie. Rituelen markeren overgangen, drukken overtuigingen uit, versterken sociale banden en helpen bij het beheersen van angst. Ze kunnen religieus of seculier zijn. Een bruiloft, een diploma-uitreiking, een rechtszitting en een handdruk bevatten allemaal rituele elementen.

Wat een handeling ritueel maakt, is niet de handeling zelf, maar de context. Brood eten is alledaags. Brood eten terwijl je woorden reciteert en het deelt met een groep mensen, is ritueel. Herhaling is belangrijk. Rituelen worden steeds opnieuw uitgevoerd, vaak op vaste tijden en plaatsen. Die herhaling creëert een gevoel van continuïteit en legitimiteit. Het maakt de gebeurtenis ook gedenkwaardig en emotioneel geladen.

Functies van ritueel

• Geeft veranderingen in status of seizoen aan.
• Communiceert gedeelde waarden en overtuigingen.
• Het bevordert sociale solidariteit onder de deelnemers.
• Biedt een gecontroleerde manier om emoties te uiten.

Rituelen werken niet altijd zoals bedoeld. Ze kunnen mislukken, betwist worden of opnieuw geïnterpreteerd worden. Maar ze blijven een van de meest duurzame instrumenten die mensen gebruiken om samen betekenis te geven aan het leven.