Een graafmachine is een zware machine met een bak voor het graven en verplaatsen van grond. Hij wordt ook wel een minigraafmachine of een 360-graden graafmachine genoemd. Hij bestaat uit een cabine op een draaiend platform, een arm, een giek en een bak. De rupsbanden of wielen zorgen ervoor dat hij zich over het terrein kan verplaatsen. De machinist zit in de cabine en bestuurt de arm en de bak met joysticks. De machine kan graven, tillen, zwenken en lossen. Het is een van de meest veelzijdige machines op een bouwplaats.

Graafmachines zijn er in vele maten. Een minigraafmachine weegt een paar ton en kan in krappe ruimtes werken. Een standaard graafmachine weegt 20 tot 40 ton en is het meest voorkomende type. Een grote mijnbouwgraafmachine kan honderden tonnen wegen en een vrachtwagen in een paar scheppen vullen. De bak kan worden verwisseld voor andere hulpstukken. Een breekhamer breekt beton. Een grijper pakt puin op. Een duim pakt stenen en boomstammen vast. Een schaar snijdt staal. De graafmachine is een platform voor vele gereedschappen.

Graafmachines worden in elke fase van de bouw gebruikt. Ze graven funderingen en sleuven. Ze laden vrachtwagens. Ze slopen gebouwen. Ze maken land vrij. Ze verplaatsen materialen. Ze worden ook gebruikt in de mijnbouw, bosbouw en landbouw. ​​De graafmachine is geen precisie-instrument, maar een ervaren machinist kan een helling egaliseren, een sleuf graven en een pijp nauwkeurig plaatsen. De machine is krachtig en gevaarlijk. Veiligheidszones, toezicht en training zijn vereist. De graafmachine is het werkpaard van de grondverzet.