Merkeziyetsizlik, sistemin tek bir varlık tarafından kontrol edilmemesi anlamına gelir. Bir blok zincirinde bu, hiçbir şirket, hükümet veya bireyin kuralları tek taraflı olarak değiştiremeyeceği, hesapları donduramayacağı veya işlemleri geri alamayacağı anlamına gelir. Güç, düğümler, madenciler, doğrulayıcılar ve geliştiriciler arasında dağılmıştır. Bu bir spektrumdur, ikili bir durum değildir. Bitcoin, beş doğrulayıcı tarafından yönetilen bir zincirden daha merkeziyetsizdir. Token sahipleri tarafından yönetilen bir DeFi protokolü, çoklu imza cüzdanına sahip bir kurucu ekip tarafından kontrol edilen bir protokolden daha merkeziyetsizdir.

Avantajları sansüre karşı direnç ve dayanıklılıktır. Tek bir hata noktası yoktur. Kimse tek bir ofise baskın yaparak Bitcoin'i kapatamaz. Dezavantajları ise hız ve koordinasyondur. Merkezi olmayan sistemler daha yavaştır çünkü her değişiklik fikir birliği gerektirir. Birçok sesin anlaşması gerektiği için daha karmaşıktırlar. Merkezi bir veritabanı saniyede bir milyon işlemi işleyebilir. Merkezi olmayan bir veritabanı ise binlerce işlemi bile yapmakta zorlanır. Bu ödünleşme kasıtlıdır. Hız istiyorsanız veritabanı kullanın. Kimsenin sizi durduramamasını istiyorsanız blok zinciri kullanın.

Merkeziyetsizliği ölçmek

• Düğüm sayısı — daha fazla düğüm daha fazla kopya anlamına gelir
• Madencilik veya stake dağıtımı — daha az sayıda büyük oyuncu daha iyidir.
• Geliştirme kontrolü — kodu kim değiştirebilir?
• Yönetişim — protokol güncellemeleri konusunda kim oy kullanıyor?

Tamamen merkeziyetsizleşme nadirdir. Çoğu proje tavizler verir. Soru şu ki, bu tavizler dürüst mü?