Dekonstrukcja to metoda analizy, która ujawnia ukryte sprzeczności w tekstach. Pokazuje, jak tekst podważa własne znaczenie. Szuka podziałów binarnych: dobro/zło, mężczyzna/kobieta, mowa/pismo. Pokazuje, jak niestabilne są te podziały. Uprzywilejowany termin zależy od drugiego. Znaczenie nigdy nie jest stałe.

Jacques Derrida rozwinął dekonstrukcję w latach 60. XX wieku. Twierdził, że filozofia Zachodu faworyzuje obecność i mowę nad nieobecnością i pisaniem. Pokazał, że teksty mówią więcej, niż zamierzają. Zawierają ślady tego, co wykluczają. Dekonstrukcja nie jest destrukcją. Nie jest negatywna. To uważna lektura, która otwiera nowe znaczenia.

Koncepcje dekonstrukcji

• Opozycje binarne: pary członów, z których jeden jest uprzywilejowany.
• Différance: znaczenie jest zawsze odroczone.
• Ślad: wykluczony termin pozostawia ślad.
• Logocentryzm: tendencja do skupiania się na mowie i obecności.
• Nierozstrzygalność: znaczenia nie da się ustalić.

Dekonstrukcja jest kontrowersyjna. Krytycy twierdzą, że jest nihilistyczna. Twierdzą, że neguje prawdę. Derrida temu zaprzeczył. Mówił, że dekonstrukcja jest sposobem na bycie odpowiedzialnym. Kwestionuje autorytet. Otwiera teksty na nowe odczytania. Nie jest metodą w tradycyjnym sensie. Jest strategią. Nie można jej stosować mechanicznie. Każda interpretacja jest wyjątkowa. Dekonstrukcja wpłynęła na krytykę literacką, filozofię, architekturę i prawo. Jest kojarzona z postmodernizmem. Nie jest dla każdego. Jest trudna w odbiorze. Łatwo ją sparodiować. Ale stawia ważne pytania o sens, prawdę i władzę. Tekst nigdy nie jest zamknięty. Znaczenie nigdy nie jest ostateczne. Oto lekcja dekonstrukcji.