Soteriologie is de studie van de verlossing. Het woord komt van het Griekse soteria, bevrijding, en logos, beredeneerd betoog. Het is de tak van de theologie die onderzoekt waarvan mensen verlost moeten worden, hoe die verlossing tot stand komt en hoe de uiteindelijke staat van de geredden eruitziet.

Verschillende christelijke tradities beantwoorden de vragen met verschillende accenten. De klassieke protestantse soteriologie richt zich op rechtvaardiging door geloof en de toegerekende gerechtigheid van Christus. Katholieke en orthodoxe opvattingen benadrukken het transformatieproces van theosis, oftewel heiliging, en de rol van de sacramenten. Alle belangrijke tradities zijn het erover eens dat de beslissende daad van God is, volbracht in de dood en opstanding van Jezus, maar ze verschillen van mening over het precieze mechanisme en de vereiste menselijke reactie.

Het vakgebied omvat ook debatten over predestinatie en vrije wil, de reikwijdte van de verlossing – of die nu beperkt of potentieel universeel is – en het lot van hen die de christelijke boodschap nooit hebben gehoord. De moderne theologie heeft het gesprek uitgebreid met bevrijding van maatschappelijke onderdrukking en het herstel van de schepping zelf, zonder de klassieke zorg voor persoonlijke verzoening met God te verlaten.

Soteriologie is geen abstracte oefening. Het geeft vorm aan de prediking, de pastorale zorg en de gewone hoop van gelovigen dat het verhaal van hun leven zal eindigen in leven in plaats van verlies.