ELISA staat voor enzyme-linked immunosorbent assay (enzymgekoppelde immunosorbentassay). Het is een onmisbaar hulpmiddel in de medische diagnostiek. Het detecteert eiwitten, antilichamen en andere moleculen met behulp van antilichamen die aan enzymen zijn gekoppeld. Wanneer het doelwit aanwezig is, reageert het enzym met een substraat en veroorzaakt een kleurverandering. De intensiteit van de kleur geeft aan hoeveel van het doelwit aanwezig is. Het is eenvoudig, gevoelig en goedkoop.

De test is verkrijgbaar in verschillende varianten. Bij een directe ELISA wordt het antigeen op een plaat geïmmobiliseerd en gedetecteerd door een enzymgekoppeld antilichaam. Bij een indirecte ELISA bindt een primair antilichaam aan het antigeen, en een secundair enzymgekoppeld antilichaam bindt aan het primaire antigeen. Bij een sandwich-ELISA wordt het antigeen ingevangen tussen twee antilichamen, wat de specificiteit verbetert. Bij een competitieve ELISA concurreert het doelwit met een gelabelde versie om bindingsplaatsen.

ELISA wordt gebruikt voor de diagnose van hiv, hepatitis, de ziekte van Lyme en vele andere infecties. Het wordt gebruikt om hormonen, cytokinen en tumormarkers te meten. Het wordt gebruikt in de voedselveiligheid om allergenen en verontreinigingen op te sporen. Het wordt gebruikt in onderzoek om eiwitten in monsters te kwantificeren. Het is een van de meest gebruikte testen ter wereld.

De techniek is niet perfect. Er kunnen vals-positieve en vals-negatieve resultaten optreden. Kruisreactiviteit kan voorkomen. Zorgvuldige optimalisatie en validatie zijn noodzakelijk. Maar het blijft een hoeksteen van de diagnostiek, omdat het werkt.