Religie rzadko podróżują w zamkniętych pojemnikach. Kiedy tradycje się spotykają, elementy jednej często przenikają się do drugiej. Synkretyzm to nazwa nadana temu mieszaniu – czasem celowemu, czasem niemal niezauważalnemu.

Przykłady historyczne są wszechobecne. Kultura hellenistyczna mieszała filozofię grecką z kultami egipskimi i bliskowschodnimi. W obu Amerykach praktyki tubylcze zlały się z symbolami katolickimi, tworząc nowe formy pobożności. W Azji Wschodniej etyka konfucjańska, kosmologia buddyjska i lokalne kulty duchowe od dawna współistniały w pojedynczych domach. Nawet w historii chrześcijaństwa i islamu, wcześniejsze lokalne zwyczaje zostały wchłonięte i zinterpretowane na nowo.

Termin ten jest często używany pejoratywnie przez tych, którzy stoją na straży czystości tradycji. Z tej perspektywy synkretyzm osłabia objawienie i wprowadza zamęt. Inni postrzegają go jako nieunikniony, a wręcz twórczy proces, dzięki któremu religie adaptują się do nowych środowisk i pozostają żywe. Antropolodzy traktują go raczej jako neutralny opis zmiany kulturowej niż osąd teologiczny.

Nie każda mieszanka jest równie stabilna. Niektóre tworzą trwałe, nowe religie; inne pozostają tymczasowe lub powierzchowne. Decydujące pytanie brzmi zazwyczaj, czy powstała forma nadal niesie spójną wizję sacrum, czy po prostu gromadzi atrakcyjne fragmenty.

Synkretyzm przypomina nam, że granice religijne są bardziej płynne, niż sugerują to czasem oficjalne oświadczenia.