Mechanische energie is de som van kinetische energie en potentiële energie. Kinetische energie is beweging. Potentiële energie is positie. Een rijdende auto heeft kinetische energie. Een gespannen veer heeft potentiële energie. Een slinger heeft potentiële energie aan het hoogste punt van zijn beweging. Aan het laagste punt heeft hij kinetische energie. De totale mechanische energie blijft constant als er geen wrijving of luchtweerstand is.

De wet van behoud van mechanische energie is een krachtig instrument. Een achtbaan heeft bovenaan een heuvel potentiële energie. Onderaan heeft hij kinetische energie. De som is overal hetzelfde, wrijving buiten beschouwing gelaten. Daarom is de eerste heuvel altijd de hoogste. De achtbaan kan niet hoger komen dan zijn startpunt, tenzij hij een andere energiebron heeft.

Mechanische energie in actie

• Slinger: van potentiële energie naar kinetische energie en terug.
• Achtbaan: potentieel bovenaan, kinetische energie onderaan.
• Vallend object: potentiële energie wordt omgezet in kinetische energie.
• Boog en pijl: elastische potentiële energie naar kinetische energie.
• Waterkrachtcentrale: van zwaartekrachtspotentiaal naar kinetische energie naar elektrische energie.

In de echte wereld is mechanische energie niet perfect behouden. Wrijving zet een deel om in warmte. Luchtweerstand doet hetzelfde. Daarom stopt een slinger uiteindelijk met slingeren. De energie is er nog steeds, maar de vorm is veranderd. Het is nu thermische energie, verdeeld over de moleculen van de lucht en het draaipunt. Mechanische energie is nuttig omdat deze gemakkelijk om te zetten is. Het drijft turbines, voertuigen en machines aan. Het is de energie van bewegende onderdelen. Wanneer je fietst, zet je chemische energie uit voedsel om in mechanische energie. Wanneer je remt, zet je mechanische energie om in warmte. De totale energie blijft altijd behouden. Alleen de vorm verandert.