Platonisme is de filosofie van Plato, een van de meest invloedrijke denkers in de westerse geschiedenis. De centrale leer ervan is de theorie van de Vormen. Plato betoogde dat de wereld die we met onze zintuigen waarnemen niet de werkelijke wereld is. Het is een schaduw van een hogere werkelijkheid. De werkelijke wereld bestaat uit eeuwige, onveranderlijke Vormen: Schoonheid zelf, Rechtvaardigheid zelf, het Goede zelf. Bepaalde dingen in de wereld zijn mooi of rechtvaardig voor zover ze deel uitmaken van deze Vormen. De Vorm van het Goede is het hoogste, de bron van al het zijn en alle kennis.

Plato presenteerde zijn filosofie in dialogen, met Socrates als belangrijkste spreker. De Republiek, het Symposium, de Phaedo en de Timaeus behoren tot de bekendste. Het platonisme beïnvloedde het vroege christendom, met name via Augustinus en Origenes. Het gaf vorm aan de islamitische filosofie via Al-Farabi en Avicenna. Het beïnvloedde de joodse filosofie via Philo. In de Renaissance inspireerde het de Florentijnse Academie. In de moderne filosofie beïnvloedde het de wiskunde, waar veel denkers stellen dat wiskundige objecten onafhankelijk van de geest bestaan. Platonisme is niet alleen een historische doctrine. Het is een levende optie in de metafysica, epistemologie en filosofie van de wiskunde.

Kernleerstellingen

• Theorie van Vormen. Eeuwige, onveranderlijke realiteiten buiten de zintuiglijke wereld.
• Herinnering. Leren is je herinneren wat de ziel al weet.
• Het Goede. De hoogste Vorm, bron van zijn en kennis.
• De verdeelde lijn. Een hiërarchie van kennis, van verbeelding tot begrip.

Platonisme is niet hetzelfde als Plato's eigen filosofie, hoewel de twee elkaar overlappen. Platonisme verwijst naar de traditie die zich vanuit zijn gedachtegoed heeft ontwikkeld.