Een zetpil is een toedieningsvorm die in het rectum of de vagina wordt ingebracht, waar deze oplost of smelt en het geneesmiddel vrijgeeft. De rectale toedieningsroute is nuttig wanneer een patiënt niet kan slikken, moet overgeven of bewusteloos is. Het vermijdt ook het bovenste deel van het spijsverteringskanaal, wat betekent dat het geneesmiddel minder wordt afgebroken door maagzuur en sneller werkt dan orale toediening. De vaginale toedieningsroute wordt gebruikt voor lokale aandoeningen zoals infecties of voor de toediening van hormonen.

Zetpillen worden gemaakt van een basisstof die smelt bij lichaamstemperatuur, zoals cacaoboter of polyethyleenglycol. Het geneesmiddel wordt door de basisstof gemengd, waarna deze in een kogel- of torpedovorm wordt gegoten. Rectale zetpillen worden voorbij de anale sluitspier ingebracht, waar ze oplossen en het geneesmiddel via het rectale slijmvlies wordt opgenomen. De absorptie kan onregelmatig zijn en sommige geneesmiddelen worden via deze route niet goed opgenomen. Zetpillen worden ook gebruikt als laxeermiddel, anti-emeticum en pijnstiller, met name in de kindergeneeskunde en palliatieve zorg.

Praktische tips:

• Bewaring. Veel zetpillen moeten koel of gekoeld bewaard worden om vast te blijven.
• Inbrenging. Smeermiddel en een gehandschoende vinger helpen. Breng het voorbij de sluitspier in.
• Retentie. De patiënt moet een paar minuten stil blijven liggen om uitstoting te voorkomen.
• Absorptie kan onvoorspelbaar zijn, vooral bij rectale toediening.

Zetpillen zijn voor de meeste medicijnen niet de eerste keuze, maar ze vullen een belangrijke niche in wanneer andere toedieningsroutes niet mogelijk zijn.