Deïsme is het geloof in een scheppergod die niet ingrijpt in het universum. God schiep de wereld. Hij zette haar in beweging. Hij gaf haar natuurwetten. Daarna trok hij zich terug. Hij verricht geen wonderen. Hij verhoort geen gebeden. Hij openbaart zich niet. Hij is de klokkenmaker. Het universum is de klok. Die loopt vanzelf. Deïsme was populair in de 17e en 18e eeuw. Het was de religie van de Verlichting.

Het deïsme is voortgekomen uit de wetenschappelijke revolutie. Newtons wetten verklaarden de beweging van de planeten. God was niet nodig om ze in beweging te houden, maar wel om ze in gang te zetten. Deïsten verwierpen openbaring, wonderen en de Drie-eenheid. Ze geloofden in een rationele religie, in moraliteit en in een hiernamaals. Veel van de grondleggers van de Verenigde Staten waren deïsten, zoals Thomas Jefferson, Benjamin Franklin en Thomas Paine. Ze bewonderden Jezus als moreel leraar, maar geloofden niet dat hij God was.

Deïstische overtuigingen

• God bestaat en heeft het universum geschapen.
• God bemoeit zich niet met menselijke aangelegenheden.
• Openbaring is niet betrouwbaar.
• De rede is de gids naar de waarheid.
• Moraliteit is gebaseerd op rede en natuur.

Deïsme is een tussenweg. Het bevindt zich tussen theïsme en atheïsme. Het bevestigt God. Het ontkent zijn betrokkenheid. Het is een religie van het verstand. Het is geen religie van het hart. Het kent geen gebed. Het kent geen eredienst. Het kent geen gemeenschap. Het is een filosofie. Het is een wereldbeeld. Het heeft de oprichting van de Verenigde Staten beïnvloed. Het heeft de scheiding van kerk en staat beïnvloed. Het is tegenwoordig niet meer gangbaar. Maar de invloed ervan blijft. Het idee van een schepper die niet ingrijpt, is nog steeds aantrekkelijk. Het verklaart het universum zonder geloof te vereisen. Het respecteert de rede. Het respecteert de wetenschap. Het is het geloof van de Verlichting. Het is het geloof van de klokkenmaker. Het is deïsme.