Een tautologie is een bewering die noodzakelijkerwijs waar is. Ze is waar in alle mogelijke werelden. Ze kan niet onwaar zijn. Of het regent, of het regent niet. Dat is een tautologie. Het is waar, ongeacht het weer. De bewering zegt niets over de wereld. Ze is waar op grond van haar logische vorm.

Tautologieën komen veel voor in de logica. Het zijn beweringen die onder elke interpretatie waar zijn. Ze zijn het tegenovergestelde van contradicties, die onder elke interpretatie onwaar zijn. In alledaagse taal is een tautologie een overbodige bewering. "Gratis geschenk" is een tautologie. Het geschenk is per definitie gratis. De bewering is waar, maar geeft geen informatie.

Voorbeelden van tautologie

• Of het gaat regenen, of het gaat niet regenen.
• Alle vrijgezellen zijn ongetrouwd.
• Een driehoek heeft drie zijden.
• Als het waar is, dan is het waar.
• Jongens blijven jongens.

Tautologieën zijn niet altijd nutteloos. In de logica zijn ze belangrijk. Het zijn de wetten van het denken. Ze vormen de basis van bewijs. In de retorica kunnen tautologieën gebruikt worden om iets te benadrukken. Oorlog is oorlog. Het is wat het is. De uitspraak is waar, maar drukt een bepaalde houding uit. Het zegt dat de situatie onveranderlijk is. In de filosofie zijn tautologieën analytische proposities. Ze zijn waar door hun betekenis. Ze voegen niets toe aan de kennis. Dat is de kritiek. Een tautologie is een gesloten cirkel. Het vertelt je wat je al weet. Maar soms is dat nuttig. Het verduidelijkt. Het herinnert. Het benadrukt. Een tautologie is geen drogreden. Het is een uitspraak die noodzakelijkerwijs waar is. Het is niet informatief. Maar het is zeker.