Kinderen die goed zeggen in plaats van went, doen dat niet willekeurig. Analogie is het proces waarbij een patroon van de ene reeks vormen wordt uitgebreid naar de andere op basis van waargenomen gelijkenis.

In de historische taalkunde hervormt analogie paradigma's, waardoor onregelmatige vormen regelmatiger worden, of soms juist andersom. Bij het leren van een taal en in alledaagse creativiteit gebruiken sprekers analogieën om hiaten op te vullen of nieuwe uitdrukkingen te bedenken. Dezelfde cognitieve neiging ligt ten grondslag aan metaforen en redeneringen buiten de taal.

Analoge verandering staat in wisselwerking met klankverandering: klankwetten kunnen onregelmatigheden creëren die later door analogie worden afgevlakt. Taalkundigen modelleren analogie met proportionele formules en, meer recentelijk, met computationele methoden voor patroonherkenning. Het blijft een van de belangrijkste drijfveren van morfologische verandering.

• Uitbreiding van een taalkundig patroon door gelijkenis
• Stuurt regularisatie in de morfologie aan
• Is actief op het gebied van leren, verandering en creativiteit.
• Reageert op veranderingen in geluid in de loop van de tijd.