Kontrreformacja była katolicką odpowiedzią na reformację protestancką. Rozpoczęła się w połowie XVI wieku. Był to okres reform i odnowy. Zajęła się nadużyciami, które sprowokowały protestancki bunt. Potwierdziła doktrynę katolicką. Wzmocniła papiestwo. Założyła nowe zakony. Rozpowszechniła wiarę na nowe ziemie. Był to czas zarówno reform, jak i represji.

Sobór Trydencki obradował w latach 1545–1563. Był centralnym punktem kontrreformacji. Doprecyzował doktrynę katolicką. Potępił nauki protestanckie. Zreformował praktyki kościelne. Utworzył seminaria. Nałożył na biskupów obowiązek rezydowania w diecezjach. Zakończył sprzedaż odpustów. Ujednolicił Mszę Świętą. Opracował Katechizm Rzymski. Był to punkt zwrotny. Kościół katolicki odrodził się jako odnowiony.

Ruchy kontrreformacyjne

• Sobór Trydencki: wyjaśnienie doktryny i reforma.
• Jezuici: założeni przez Ignacego Loyolę w 1540 roku.
• Inkwizycja: stosowana w celu tłumienia herezji.
• Indeks ksiąg zakazanych: cenzura.
• Mistycyzm: Teresa z Ávili, Jan od Krzyża.

Kontrreformacja miała wiele twarzy. Zreformowała Kościół. Wykształciła duchowieństwo. Odnowiła życie duchowe. Stosowała również przemoc. Inkwizycja prześladowała heretyków. Indeks zakazywał książek. Toczyły się wojny. Wojna trzydziestoletnia była konfliktem religijnym. Zniszczyła Europę. Kontrreformacja nie była tylko obroną. Była ofensywą. Odzyskała niektóre obszary. Utraciła inne. Ukształtowała współczesny Kościół katolicki. Ukształtowała współczesny świat. To historia reform i reakcji. To historia wiary i mocy. To historia grzechu i łaski. To kontrreformacja.