Dharma is de morele en religieuze plicht in het hindoeïsme en boeddhisme. Het is de wet van rechtvaardigheid. Het is de orde van het universum. Het is wat men behoort te doen. Het verschilt per persoon. Het verschilt per kaste. Het verschilt per levensfase. De dharma van een krijger is vechten. De dharma van een priester is onderwijzen. De dharma van een echtgenote is dienen. De dharma van een student is leren. Ieder mens heeft zijn eigen pad. Ieder mens moet dat pad volgen.

In het hindoeïsme is dharma een van de vier levensdoelen. De andere zijn artha (rijkdom), kama (plezier) en moksha (bevrijding). Dharma is het fundament. Het is de leidraad voor de andere doelen. Het is de morele orde. Het is de kosmische wet. Het is wat de wereld bijeenhoudt. In het boeddhisme is dharma de leer van de Boeddha. Het is de waarheid. Het is het pad. Het is de wet. De Boeddha onderwees de dharma. De sangha bewaart haar. De dharma is het vlot om de rivier van het lijden over te steken. Het is het medicijn tegen de ziekte van het bestaan.

Dharma in context

• Hindoeïstische dharma: plicht, wet, rechtvaardigheid.
• Boeddhistische dharma: de leer van de Boeddha.
• Sanatana dharma: de eeuwige wet.
• Varnashrama dharma: plicht op basis van kaste en maatschappelijke positie.
• Sadharana-dharma: universele morele plichten.

Dharma is een complex concept. Het zijn niet zomaar regels. Het is een manier van leven. Het is een manier van zijn. Het is leven in harmonie met het universum. Het is doen wat goed voor je is. Het is niet voor iedereen hetzelfde. Het is contextafhankelijk. Het is persoonlijk. Het is ook universeel. De kern van dharma is ahimsa, geweldloosheid. Satya, waarheid. Asteya, niet stelen. Deze zijn universeel. Ze gelden voor iedereen. Dharma is het pad. Het is de weg. Het is de plicht. Het is de wet. Het is de waarheid. Het is wat je moet doen. Het is wie je moet zijn. Het is dharma.