Buitenzintuiglijke waarneming, of ESP, is het beweerde vermogen om informatie te verkrijgen zonder gebruik te maken van de bekende zintuiglijke kanalen. Deze categorie omvat doorgaans telepathie (communicatie van geest tot geest), helderziendheid (het waarnemen van verre of verborgen objecten) en voorkennis (kennis van toekomstige gebeurtenissen).
Laboratoriumonderzoek naar ESP kent een lange en controversiële geschiedenis. Vroege experimenten met kaartraden leverden af en toe positieve resultaten op, die later onder strengere controleomstandigheden moeilijk te repliceren bleken. Meta-analyses van de best gecontroleerde studies lieten kleine effecten zien, die critici toeschrijven aan resterende methodologische tekortkomingen, selectieve rapportage of toeval. Er is geen mechanisme aangetoond dat consistent is met de gevestigde natuurkunde, en de effectgroottes, indien beweerd, blijven klein.
Het geloof in ESP (buitenzintuiglijke waarneming) is nog steeds wijdverbreid onder het grote publiek. Anekdotes over schijnbaar onverklaarbare kennis komen vaak voor, maar ze worden ook gemakkelijk verklaard door toeval, subtiele zintuiglijke prikkels, geheugenvervormingen en de menselijke neiging om patronen te herkennen. Wetenschappelijke consensus is dat er geen bewijs is voor het bestaan van buitenzintuiglijke waarneming.
Buitengewone beweringen vereisen buitengewoon bewijs. Voor ESP voldoet dat bewijs nog niet aan de norm.
Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.
Leave a comment