Waarheid is dat wat overeenkomt met de realiteit of het feit. Een bewering is waar als wat erin staat ook daadwerkelijk het geval is. De correspondentietheorie van de waarheid, verdedigd door Aristoteles en Thomas van Aquino, stelt dat waarheid een relatie is tussen een propositie en de wereld. De coherentietheorie stelt dat waarheid een kwestie is van consistentie binnen een systeem van overtuigingen. De pragmatische theorie stelt dat waarheid datgene is wat werkt, wat succesvol handelen mogelijk maakt. Elke theorie omvat iets, maar geen enkele wordt universeel geaccepteerd. Het debat over waarheid is een van de oudste in de filosofie.

Waarheid is niet hetzelfde als geloof. Je kunt iets geloven dat onwaar is. Het is niet hetzelfde als een mening. Meningen kunnen waar of onwaar zijn. Het is niet hetzelfde als zekerheid. Je kunt zeker zijn en toch ongelijk hebben. Waarheid is objectief, in de meeste gevallen. Het hangt niet af van wat iemand denkt. Maar sommige filosofen beweren dat waarheid relatief is ten opzichte van een kader, een cultuur of een individu. Het debat tussen objectivisme en relativisme over waarheid is een van de meest belangrijke in de filosofie. Het bepaalt hoe we denken over wetenschap, religie, politiek en het dagelijks leven. Waarheid is de maatstaf waaraan overtuigingen worden afgemeten.

Theorieën over waarheid

• Correspondentie. Waarheid is overeenstemming met de realiteit.
• Coherentie. Waarheid is consistentie binnen een systeem.
• Pragmatisch. De waarheid is wat in de praktijk werkt.
• Deflationair. Waarheid is een overbodig concept.

Waarheid is niet hetzelfde als feit. Een feit is een stand van zaken. Waarheid is een eigenschap van uitspraken over feiten.