Na Syberii, w obu Amerykach oraz w niektórych częściach Azji i Afryki, niektórzy ludzie od dawna pełnią funkcję pośredników między społecznością ludzką a światem duchów. Termin „szaman”, zapożyczony od syberyjskiego Tungu, stał się powszechnym określeniem tej roli. Szaman osiąga odmienne stany świadomości – poprzez bębnienie, taniec, post lub rośliny psychoaktywne – aby podróżować, zdobywać informacje, leczyć lub negocjować z duchami.

Powołanie często naznaczone jest kryzysem: chorobą, snami lub doświadczeniem bliskim śmierci, które sygnalizuje wybór przez duchy. Następnie następuje szkolenie, czasami pod okiem starszego praktykującego, czasami poprzez samotną próbę. Po rozpoznaniu, szaman odprawia publiczne rytuały dla dobra grupy – diagnozuje przyczynę nieszczęścia, odzyskuje zagubione dusze, eskortuje zmarłych lub zapewnia powodzenie w polowaniu. Kosmologia jest zazwyczaj wielowarstwowa: górny świat duchów nieba, środkowy świat zwyczajnego życia i dolny świat mocy przodków lub zwierząt.

Współczesne zainteresowanie zaowocowało zarówno staranną etnografią, jak i popularną reinterpretacją. Niektórzy współcześni praktycy deklarują ciągłość z tradycjami rdzennymi; inni otwarcie konstruują nowe formy. Naukowcy wciąż debatują nad tym, jak daleko należy sięgać tym terminem i czy leżące u jego podstaw doświadczenia wskazują na uniwersalne ludzkie możliwości, czy też na specyficzne kulturowo techniki.

W swojej istocie szamanizm zakłada, że ​​granica między tym, co widzialne, a tym, co niewidzialne, jest nietrwała, a szamanem ten, kto wie, jak ją przekroczyć.