Fonem to najmniejsza jednostka dźwiękowa w języku. Zmiana fonemu zmienia znaczenie słowa.

W języku angielskim dźwięki /b/ i /p/ to różne fonemy, ponieważ „bat” i „pat” oznaczają różne rzeczy. Języki różnią się pod względem kontrastów dźwiękowych, które traktują jako charakterystyczne. Niemowlęta są początkowo wrażliwe na szeroki zakres rozróżnień fonetycznych; pod koniec pierwszego roku życia stają się bardziej wyspecjalizowane w zakresie fonemów języka, który słyszą najczęściej. Proces percepcji kategorialnej przypisuje stale zmieniające się sygnały akustyczne do odrębnych kategorii fonemów.

Fonemy są kategoriami abstrakcyjnymi, a nie stałymi zdarzeniami akustycznymi. Ten sam fonem jest generowany w różny sposób, w zależności od dźwięków otoczenia, osoby mówiącej i tempa mówienia. Słuchacze jednak w normalnych warunkach odczytują zamierzone fonemy z dużą dokładnością. Zaburzenia przetwarzania fonologicznego mogą upośledzać czytanie i mowę.

Różnica między jednym słowem a drugim często sprowadza się do pojedynczego fonemu.