Nirvana, Budizmde acıdan kurtuluşun nihai halidir. Kelime, Sanskritçe'den gelir ve "söndürmek" veya "tüketmek" anlamına gelir. Açgözlülük, nefret ve yanılsamanın alevlerinin sönmesidir. Acının sonudur. Arzunun sonudur. Bağlılığın sonudur. Yeniden doğuşun sonudur. Samsaranın sonudur. Karmanın sonudur. Benliğin sonudur. Ötekinin sonudur. Birliğin sonudur. Çokluğun sonudur. Her şeyin sonudur. Hiçliğin sonudur. Nirvana'nın sonudur.

Nirvana, Budizmin hedefidir. Buda, Bodhi ağacının altında ona ulaşmıştır. Ona giden yolu öğretmiştir: Sekiz Katlı Asil Yol. Doğru görüş. Doğru niyet. Doğru konuşma. Doğru eylem. Doğru geçim. Doğru çaba. Doğru farkındalık. Doğru konsantrasyon. Yol, nirvanaya götürür. Nirvana bir yer değildir. Bir durum değildir. Bir koşul değildir. Bir ödül değildir. Bir ceza değildir. Bir hediye değildir. Bir seçim değildir. Bir kader değildir. Bir yazgı değildir. Bir karma değildir. Bir dharma değildir. Bir yoga değildir. Bir bhakti değildir. Bir jnana değildir. Bir raja değildir. Bir nirvana değildir. O, nirvanadır. O, kurtuluştur. O, özgürlüktür. O, barıştır. O, neşedir. O, sevgidir. O, yaşamdır. O, ölümdür. O, yeniden doğuştur. O, kurtuluştur. O, birliktir. O, idraktir. O, aydınlanmadır. Bu bir uyanış. Bu bir nirvana.

Budizmde Nirvana

• Theravada felsefesine göre nirvana, acıların sonudur.
• Mahayana: Nirvana, samsaradan farklı değildir.
• Zen: Nirvana bu an, bu nefestir.
• Tibetçe: Nirvana, zihnin berrak ışığıdır.
• Saf Diyar: Nirvana, Amida Buddha'nın Saf Diyarıdır.
• Nichiren: Nirvana, Lotus Sutrası'dır.
• Modern anlayışa göre: nirvana psikolojik özgürleşmedir.

Nirvana hiçlik değildir. Yok oluş değildir. Sönme değildir. Ölüm değildir. Yaşam değildir. Varoluş değildir. Yokluk değildir. İkisi de değildir. Hiçbiri de değildir. Değildir. O, nirvanadır. Doğmamış olandır. Oluşmamış olandır. Yaratılmamış olandır. Koşulsuz olandır. Ölümsüz olandır. Sonsuzluktur. Zamansızdır. Mekânsızdır. Sınırsızdır. Sonsuzdur. Ebedi olandır. Değişmez olandır. Doğmamış olandır. Ölümsüz olandır. Sınırsızdır. Özgür olandır. Kurtarılmış olandır. Aydınlanmış olandır. Uyanmış olandır. Gerçekleşmiş olandır. O, nirvanadır. Nirvana huzurdur. Nirvana neşedir. Nirvana sevgidir. Nirvana yaşamdır. Nirvana ölümdür. Nirvana yeniden doğuştur. Nirvana kurtuluştur. Nirvana birliktir. Nirvana idraktir. Nirvana aydınlanmadır. Nirvana uyanıştır. Nirvana nirvanadır. Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha. Gitti, gitti, ötesine geçti, tamamen ötesine geçti, Ey ne büyük bir uyanış, selam olsun! İşte mantra budur. İşte kalp sutrası budur. İşte prajnaparamita budur. İşte nirvana budur. İşte nirvana budur.