Nirvana is de ultieme staat van bevrijding van lijden in het boeddhisme. Het woord komt uit het Sanskriet en betekent uitblazen of doven. Het is het doven van de vlammen van hebzucht, haat en waan. Het is het einde van het lijden. Het is het einde van begeerte. Het is het einde van gehechtheid. Het is het einde van wedergeboorte. Het is het einde van samsara. Het is het einde van karma. Het is het einde van het zelf. Het is het einde van de ander. Het is het einde van het ene. Het is het einde van het vele. Het is het einde van het alles. Het is het einde van het niets. Het is het einde van nirvana.

Nirvana is het doel van het boeddhisme. De Boeddha bereikte het onder de Bodhiboom. Hij onderwees de weg ernaartoe: het Edele Achtvoudige Pad. Juist inzicht. Juiste intentie. Juiste spraak. Juiste handeling. Juist levensonderhoud. Juiste inspanning. Juiste aandacht. Juiste concentratie. Het pad leidt naar nirvana. Nirvana is geen plaats. Het is geen toestand. Het is geen conditie. Het is geen beloning. Het is geen straf. Het is geen geschenk. Het is geen keuze. Het is geen bestemming. Het is geen lot. Het is geen karma. Het is geen dharma. Het is geen yoga. Het is geen bhakti. Het is geen jnana. Het is geen raja. Het is geen nirvana. Het is nirvana. Het is bevrijding. Het is vrijheid. Het is vrede. Het is vreugde. Het is liefde. Het is leven. Het is dood. Het is wedergeboorte. Het is bevrijding. Het is eenwording. Het is realisatie. Het is verlichting. Het is ontwaken. Het is nirvana.

Nirvana in het boeddhisme

• Theravada: nirvana is het einde van het lijden.
• Mahayana: nirvana is niet anders dan samsara.
• Zen: nirvana is dit moment, deze ademhaling.
• Tibetaans: nirvana is het heldere licht van de geest.
• Het Zuivere Land: nirvana is het Zuivere Land van Amida Boeddha.
• Nichiren: nirvana is de Lotus Soetra.
• Modern: nirvana is psychologische bevrijding.

Nirvana is geen niets. Het is geen vernietiging. Het is geen uitsterven. Het is geen dood. Het is geen leven. Het is geen zijn. Het is geen niet-zijn. Het is niet beide. Het is geen van beide. Het is niet. Het is nirvana. Het is het ongeborene. Het is het onwordende. Het is het ongemaakte. Het is het onvoorwaardelijke. Het is het onsterfelijke. Het is het eindeloze. Het is het tijdloze. Het is het ruimteloze. Het is het grenzeloze. Het is het oneindige. Het is het eeuwige. Het is het onveranderlijke. Het is het ongeborene. Het is het onsterfelijke. Het is het onbegrensde. Het is het onbegrensde. Het is het vrije. Het is het bevrijde. Het is het verloste. Het is het verlichte. Het is het ontwaakte. Het is het gerealiseerde. Het is nirvana. Nirvana is vrede. Nirvana is vreugde. Nirvana is liefde. Nirvana is leven. Nirvana is dood. Nirvana is wedergeboorte. Nirvana is bevrijding. Nirvana is eenwording. Nirvana is realisatie. Nirvana is verlichting. Nirvana is ontwaken. Nirvana is nirvana. Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha. Weg, weg, weggegaan voorbij, volledig voorbijgegaan, o wat een ontwaken, gegroet! Dat is de mantra. Dat is de hartsoetra. Dat is de prajnaparamita. Dat is het nirvana. Dat is nirvana.